طريقيت امارات طريق بودن اماره براى كشف حكم واقعى طريقيت امارات ، به معناى طريق بودن اماره‌ها به واقع و نشان دادن حكم واقعى به مكلف است . طريقيت امارات ، جعلى و عرضى بوده و كشف آنها از واقع نيز تام نيست ؛ به خلاف قطع كه طريقيت آن ذاتى است و واقع را به‌طور تام نشان مىدهد ، و به واسطه همين ويژگى است كه حجيت قطع نيز ذاتى بوده و به جعل شارع احتياج ندارد ؛ به خلاف ظن و امارات ظنى كه حجيت آنها از طريق تتميم كشف تعبدى بوده و به جعل جاعل است ؛ به اين معنا كه شارع به مكلف مىگويد هرچند كه در ظن همواره درصد كمى از خطا وجود دارد ، اما تعبدا اين درصد كم خطا را ناديده بگير و مؤداى اماره را حكم واقعى به حساب بياور . نكته اول : مشهور علماى شيعه و سنى ، امارات ظنى را حتى در فرض انفتاح باب علم ، حجت مىدانند ، ولى در اينكه حجيت امارات ، از باب طريقيت است يا از باب سببيت ، اختلاف دارند . مراد از طريقيت اماره اين است كه اماره سبب ايجاد مصلحت در مؤداى خود نمىشود ، بلكه صرفا طريق به واقع است ؛ به خلاف سببيت . نكته دوم : مىتوان گفت : اصل طريقيت ظن به واقع نيز ذاتى است ، اما كاشفيت تام آن از واقع ، تعبدى و به جعل شارع است ؛ يعنى ظن ، مكلف را به واقع مىرساند ، اما آن را به‌طور غير واضح به او نشان مىدهد و شارع به او دستور مىدهد تعبدا غير واضح را واضح حساب نمايد . مكارم شيرازى ، ناصر ، انوار الاصول ، ج 3 ، ص 524 . طباطبايى قمى ، تقى ، آراؤنا فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 122 . موسوى بجنوردى ، محمد ، مقالات اصولى ، ص 82 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 27 و 40 . ايروانى ، باقر ، الحلقة الثالثة فى اسلوبها الثانى ، ج 3 ، ص 10 . محمدى ، على ، شرح اصول فقه ، ج 2 ، ص 112 . طريقيت ذاتى طريق بودن چيزى به واقع ، به حسب ذات يا لوازم ذاتى آن طريقيت ذاتى ، مقابل طريقيت عرضى ، و به معناى طريقيتى است كه ذاتى شىء يا از لوازم ذاتى آن مىباشد ، مانند : طريقيت قطع كه به گفته مشهور اصوليون ، ذاتى قطع بوده و قابل جعل مركب نيست . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 217 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 28 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص 20 . طريقيت صرف ر . ك : طريقيت طريقيت عرضى طريق بودن چيزى به واقع ، از طريق جعل مركب طريقيت عرضى ، كه مقابل طريقيت ذاتى مىباشد ، طريقيتى است كه ذاتى شىء يا از لوازم ذاتى آن نيست ، ولى قابل جعل مركب مىباشد ، مانند : طريقيت امارات كه تعبدا به وسيله شارع ، براى امارات جعل شده است . ولايى ، عيسى ، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول ، ص 234 . فيض ، على رضا ، مبادى فقه و اصول ، ص 217 . مظفر ، محمد رضا ، اصول الفقه ، ج 2 ، ص 28 . طريقيت قطع طريق بودن قطع براى كشف حكم واقعى طريقيت قطع ، به معناى طريق بودن قطع به واقع و كاشف بودن آن از حكم واقعى است ؛ به اين بيان كه قطع به منزله پنجره‌اى است كه به عالم واقع باز مىشود و آن را به‌طور كامل و به روشنى براى شخص صاحب قطع به نمايش مىگذارد . طريقيت قطع از آثار قطع است و در اثر كشف تام واقع براى شخص صاحب قطع ، وى به سوى « مقطوع به » حركت كرده يا از آن دورى مىنمايد . در اينكه طريقيت قطع ، ذاتى آن است يا نه ، چند ديدگاه وجود دارد : برخى از اصولىها ، طريقيت را ذاتى قطع دانسته و قطع را نفس انكشاف مىدانند و به همين دليل ، جعل طريقيت را به جعل مركب براى قطع محال مىدانند . برخى ديگر ، طريقيت را از لوازم وجود قطع دانسته‌اند . عده‌اى نيز آن را جعلى ، و برخى ديگر آن را امرى تكوينى براى قطع به حساب آورده‌اند . خويى ، ابو القاسم ، مصباح الاصول ، ج 2 ، ص 15 . سبحانى تبريزى ، جعفر ، المحصول فى علم الاصول ، ج 3 ، ص ( 21 - 20 ) . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 1 ، ص ( 173 - 172 ) . صدر ، محمد باقر ، جواهر الاصول ، ص 125 . انصارى ، مرتضى بن محمد امين ، فرائد الاصول ، ج 1 ، ص 2 . طريقيت محض ر . ك : طريقيت طلب سعى طالب براى رسيدن به مطلوب طلب ، به معناى سعى و كوشش براى رسيدن به مطلوب